«Αντίο λεβ» – Η Βουλγαρία στον «θαυμαστό κόσμο» του ευρώ, εν μέσω πολιτικής κρίσης

«Αντίο λεβ» – Η Βουλγαρία στον «θαυμαστό κόσμο» του ευρώ, εν μέσω πολιτικής κρίσης
Η ένταξη στο ευρώ εντείνει τους φόβους για ακόμη υψηλότερο κόστος ζωής στη Βουλγαρία, ενόσω η φτωχή αγροτική χώρα της ΕΕ είναι πρακτικά χωρίς κυβέρνηση και νέο προϋπολογισμό

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, υπόσχεται ευημερία, όμως η υιοθέτηση του ευρώ από 1ης Ιανουαρίου στη Βουλγαρία κάθε άλλο παρά κάνει τα 6,4 εκατομμύρια κατοίκους της να ανοίγουν… σαμπάνιες.

Θεωρητικά, η ένταξη μιας από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ στη ζώνη του ευρώ έρχεται με οικονομικά οφέλη.

Όμως σχεδόν οι μισοί Βούλγαροι φοβούνται περαιτέρω αύξηση των τιμών, εν μέσω μιας επίμονης κρίσης κόστους ζωής.


«Οι μετατροπές νομισμάτων μπορούν να οδηγήσουν σε προσωρινή αύξηση του μετρούμενου πληθωρισμού, συχνά εάν οι εταιρείες στρογγυλοποιήσουν τις τιμές τους κατά τη διάρκεια της μετάβασης», παραδέχτηκε η Λαγκάρντ σε ομιλία της στη Σόφια στις αρχές Νοεμβρίου.

Αλλά με την κατάλληλη εποπτεία από τις αρχές, συμπλήρωσε, μπορεί να αποφευχθεί ο αντίκτυπος στις τιμές καταναλωτή.

Εν προκειμένω, ωστόσο, υπάρχουν μερικά σοβαρά προσκόμματα.



Η Βουλγαρία εντάσσεται στην ευρωζώνη πρακτικά χωρίς κυβέρνηση και προϋπολογισμό για το 2026, τον πρώτο που θα ήταν σε ευρώ.

Περίπου τρεις εβδομάδες πριν το εθνικό νόμισμα, το λεβ, περάσει στην ιστορική λήθη, η φιλοδυτική κυβέρνηση συνασπισμού στη Σόφια παραιτήθηκε έπειτα από πολυήμερες ογκώδεις διαδηλώσεις κατά των δημοσιονομικών σχεδίων της και υπό το βάρος καταγγελιών για διαφθορά.

Αν και το αρχικό σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026 αποσύρθηκε (προέβλεπε αυξήσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών για τη χρηματοδότηση κρατικών δαπανών), η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει.



Προς το παρόν, πρόκειται να εφαρμοστεί ο διευρυμένος προϋπολογισμός του 2025, ενόσω η χώρα δείχνει να οδηγείται ξανά σε εκλογές, τις όγδοες μέσα σε πέντε χρόνια.

Το πότε είναι κρίσιμο.

Εάν γίνουν μέσα στην αναμπουμπούλα της μετάβασης στο ευρώ, κερδισμένα -αν και πιθανόν όχι νικητές- θα μπορούσαν να αναδειχθούν τα ακροδεξιά κόμματα.

Και δη η φιλορωσική εθνικιστική «Αναγέννηση», το πιο εξτρεμιστικό απ’ όλα.

Ανήκει στην ίδια ευρωομάδα με την «Εναλλακτική για την Γερμανία» (AfD) και, μεταξύ άλλων, αντιτίθεται σφόδρα στο ευρώ.


Διπλές οι τιμές στα βουλγαρικά σούπερ μάρκετ, σε λεβ και σε ευρώ (REUTERS/Fedja Grulovic)
Με μισή καρδιά

«Με την εισαγωγή του ευρώ, η Βουλγαρία κάνει τώρα το τελευταίο βήμα προς την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση και παίρνει τη θέση που της αξίζει στην καρδιά της Ευρώπης», επιμένει η Λαγκάρντ.

Πράγματι, η βαλκανική χώρα αποτελεί εδώ και καιρό μέρος της ευρωπαϊκής νομισματικής ιστορίας.



Αν και είναι μέλος της ΕΕ από το 2007, το λεβ ήταν συνδεδεμένο με το ευρώ από το 1999 και, πριν από αυτό, με το γερμανικό μάρκο.

Πλέον η Βουλγαρία κρίνεται ότι πληροί τα κριτήρια για την ένταξή της στη ζώνη του ευρώ αυτό τον χρόνο ως προς το ύψος πληθωρισμού, το έλλειμμα προϋπολογισμού, το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού και τη σταθερότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Γίνεται έτσι η 21η πρόσθηκη, μετά την ένταξη της Κροατίας τον Ιανουάριο του 2023, αυξάνοντας σε πάνω από 350 εκατομμύρια τον αριθμό των Ευρωπαίων που χρησιμοποιούν κοινό νόμισμα.

Η παραιτηθείσα κυβέρνηση διαφήμιζε μέχρι την τελευταία της στιγμή τα οφέλη.

Σχεδόν το ήμισυ (45%) των εξαγωγών Βουλγαρίας είναι ήδη στη ζώνη του ευρώ.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα εξοικονομούν περίπου ένα δισεκατομμύριο λέβα ετησίως μόνο από την άρση της επιβάρυνσης των συναλλαγών με το κόστος μετατροπής.

Σε μια μικρή οικονομία εν τω μεταξύ, όπως η βουλγαρική, σχεδόν μια στις δύο θέσεις εργασίας εξαρτώνται από την εξωτερική ζήτηση.

Το ευρώ εκτιμάται ότι θα βοηθήσει τον τουρισμό και θα διευκολύνει τους Βούλγαρους κατασκευαστές να συναλλάσσονται με την Ευρώπη και τον κόσμο.

«Η ένταξη στην ευρωζώνη είναι ένας τρόπος για να γίνει η Βουλγαρία πλουσιότερη», είναι εδώ και καιρό το μότο της Κεντρικής Τράπεζας και του υπουργείου Οικονομικών.

Όμως δεν συμμερίζονται όλοι οι κάτοικοι της χώρας την ίδια αισιοδοξία.


Κέρματα ευρώ στο Νομισματοκοπείο της Κεντρικής Τράπεζας της Βουλγαρίας (Γραφείο Τύπου της Βουλγαρικής Κυβέρνησης/Handout via REUTERS)

Δεν αρκεί η αλλαγή στο νόμισμα

Η Βουλγαρία έχει το υψηλότερο ποσοστό ατόμων στην ΕΕ που διατρέχουν κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού (30,3%).

Στις περιοχές κοντά στα σύνορα με τη Σερβία και τη Ρουμανία, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το χαμηλότερο σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό μπλοκ.

Από τα 16,3 δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν διαθέσει έως τώρα στη χώρα οι Βρυξέλλες, κύριος ωφελούμενος είναι η πρωτεύουσα Σόφια, σε αντίθεση με μικρούς δήμους και αγροτικές κοινότητες.

Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και με την ένταξη στο ευρώ.

Όμως η Ευρώπη φαντάζει μακρινή σε πολλούς Βούλγαρους για πλείστους όσους άλλους λόγους.

Οι διαφημιστικές πινακίδες στους δρόμους, που δείχνουν την ισοτιμία ευρώ-λεβ συνοδεία του μηνύματος «Κοινό παρελθόν. Κοινό μέλλον. Κοινό νόμισμα» αποτελεί για μεγάλο μέρος του πληθυσμού ένα κακόγουστο αστείο.

Το τελευταίο κύμα των λαϊκών διαμαρτυριών, που δεν έχει ακόμη κοπάσει, αποκάλυψε ένα αυξανόμενο αίσθημα δυσαρέσκειας, ειδικά μεταξύ των νέων.

Υπάρχει γενικευμένη απογοήτευση που, 18 χρόνια μετά την ένταξη της Βουλγαρίας στην ΕΕ, οι πολιτικοί της και οι Βρυξέλλες δεν τήρησαν την υπόσχεση για βελτίωση του κράτους δικαίου.

Αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι αυτή η παράμετρος θα μπορούσε να γίνει όπλο στη «φαρέτρα» των πολέμιων της διεύρυνσης, ενόψει της δρομολογούμενης ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ.

Θεωρείται από πολλούς θεμελιώδης για την αποκατάσταση της σταθερότητας στα ανατολικά σύνορά της.

Πίσω στο σήμερα, εν τω μεταξύ, η Βουλγαρία του ευρώ βυθίζεται στην πολιτική και κοινωνική αστάθεια.

Συνεχιζόμενες, οι διαμαρτυρίες αποτελούν ένα ακόμη κεφάλαιο σε μια μακρά διαμάχη για το ποιος ελέγχει το κράτος.

Για τους διαδηλωτές, και δη τους νέους η απάντηση είναι απλή.

Ζητούν δικαστική μεταρρύθμιση, αλλαγή του εκλογικού συστήματος και νέους ηγέτες.