Οικογενειακή επανάσταση σε μια δεκαετία: Ποιες πόλεις κρατούν τα σκήπτρα των χωρισμών και πώς το Σύμφωνο Συμβίωσης ανατρέπει το παραδοσιακό μοντέλο γάμου
Ο θεσμός του γάμου στην Ελλάδα δεν περνά απλώς μια κρίση· υφίσταται μια δομική μεταμόρφωση.
Στο μεταίχμιο κοινωνικών, νομικών και πολιτισμικών ανακατατάξεων, η παραδοσιακή δέσμευση δίνει τη θέση της σε πιο ευέλικτες μορφές συμβίωσης, ενώ τα διαζύγια καταγράφουν ποσοστά που σοκάρουν, αγγίζοντας πλέον σχεδόν το 50% των συνολικών ενώσεων.
Παρά τη ρευστότητα της εποχής, η ανάγκη για συντροφικότητα παραμένει ισχυρή, ωθώντας τους ανθρώπους να αναζητούν το «άλλο τους μισό», ακόμα και αν η διαδρομή αποδεικνύεται συχνά βραχύβια.
Η ψυχολογία πίσω από τη δέσμευση και τη ρήξη
Η Ευγενία Δαρσακλή, ψυχολόγος και οικογενειακή θεραπεύτρια, αναλύει στο Dnews το φαινόμενο, επισημαίνοντας πως ο γάμος εξακολουθεί να ικανοποιεί βαθιές ψυχολογικές ανάγκες. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά, «μεταξύ των βασικών λόγων είναι η συναισθηματική σύνδεση, η ανάγκη για σταθερότητα και ασφάλεια, η κοινωνική αναγνώριση της σχέσης και η επιθυμία δημιουργίας οικογένειας. Από ψυχολογική άποψη, ο γάμος συνδέεται με την ανάγκη για δέσμευση, συντροφικότητα και μακροχρόνια συναισθηματική υποστήριξη».
Ωστόσο, οι απαιτήσεις έχουν αλλάξει. «Οι σύγχρονες σχέσεις συνοδεύονται από υψηλότερες προσδοκίες και οι άνθρωποι πλέον χρειάζονται, όχι μόνο συμβίωση, αλλά και κατανόηση, προσωπική ανάπτυξη, ισότητα και συναισθηματική ικανοποίηση. Όταν αυτές οι ανάγκες δεν καλύπτονται, η σχέση μπορεί να οδηγηθεί σε κρίση», συμπληρώνει η ίδια. Η κα Δαρσακλή υπογραμμίζει πως «πολλές φορές η φθορά της σχέσης δεν προκύπτει από ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά από μια σταδιακή συσσώρευση μικρών καθημερινών συγκρούσεων που δεν συζητιούνται και δεν επιλύονται», ενώ προσθέτει πως οι σύγχρονες πιέσεις οδηγούν συχνά σε «συμπεριφορές παρόρμησης ή διαφυγής, όπως μία εξωσυζυγική σχέση, μία παραίτηση ή συναισθηματικές αντιδράσεις και εκρήξεις που επηρεάζουν τις προσωπικές σχέσεις και το γάμο τους».
Η ραγδαία άνοδος του Συμφώνου Συμβίωσης
Η τελευταία δεκαετία (2016-2025) σηματοδοτήθηκε από μια εντυπωσιακή στροφή προς το Σύμφωνο Συμβίωσης. Στα Χανιά, η αύξηση άγγιξε το απίστευτο 1500%, ενώ στη Ρόδο το 686%. Πόλεις όπως η Πάτρα, ο Βόλος και η Λάρισα ακολουθούν με αυξήσεις άνω του 600%.
Η στατιστική απεικόνιση είναι αποκαλυπτική: Το 2016 τα σύμφωνα συμβίωσης αποτελούσαν μόλις το 7,1% των ενώσεων. Το 2024, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 28,3%, την ώρα που οι θρησκευτικοί γάμοι υποχώρησαν στο 38,5% και οι πολιτικοί στο 33,2%. Κατά την κ. Δαρσακλή, αυτή η τάση δεν απειλεί τον θεσμό, αλλά τον εκσυγχρονίζει.
Η Ευγενία Δαρσακλή, ψυχολόγος και οικογενειακή θεραπεύτρια, αναλύει στο Dnews το φαινόμενο, επισημαίνοντας πως ο γάμος εξακολουθεί να ικανοποιεί βαθιές ψυχολογικές ανάγκες. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά, «μεταξύ των βασικών λόγων είναι η συναισθηματική σύνδεση, η ανάγκη για σταθερότητα και ασφάλεια, η κοινωνική αναγνώριση της σχέσης και η επιθυμία δημιουργίας οικογένειας. Από ψυχολογική άποψη, ο γάμος συνδέεται με την ανάγκη για δέσμευση, συντροφικότητα και μακροχρόνια συναισθηματική υποστήριξη».
Ωστόσο, οι απαιτήσεις έχουν αλλάξει. «Οι σύγχρονες σχέσεις συνοδεύονται από υψηλότερες προσδοκίες και οι άνθρωποι πλέον χρειάζονται, όχι μόνο συμβίωση, αλλά και κατανόηση, προσωπική ανάπτυξη, ισότητα και συναισθηματική ικανοποίηση. Όταν αυτές οι ανάγκες δεν καλύπτονται, η σχέση μπορεί να οδηγηθεί σε κρίση», συμπληρώνει η ίδια. Η κα Δαρσακλή υπογραμμίζει πως «πολλές φορές η φθορά της σχέσης δεν προκύπτει από ένα μεμονωμένο γεγονός αλλά από μια σταδιακή συσσώρευση μικρών καθημερινών συγκρούσεων που δεν συζητιούνται και δεν επιλύονται», ενώ προσθέτει πως οι σύγχρονες πιέσεις οδηγούν συχνά σε «συμπεριφορές παρόρμησης ή διαφυγής, όπως μία εξωσυζυγική σχέση, μία παραίτηση ή συναισθηματικές αντιδράσεις και εκρήξεις που επηρεάζουν τις προσωπικές σχέσεις και το γάμο τους».
Η ραγδαία άνοδος του Συμφώνου Συμβίωσης
Η τελευταία δεκαετία (2016-2025) σηματοδοτήθηκε από μια εντυπωσιακή στροφή προς το Σύμφωνο Συμβίωσης. Στα Χανιά, η αύξηση άγγιξε το απίστευτο 1500%, ενώ στη Ρόδο το 686%. Πόλεις όπως η Πάτρα, ο Βόλος και η Λάρισα ακολουθούν με αυξήσεις άνω του 600%.
Η στατιστική απεικόνιση είναι αποκαλυπτική: Το 2016 τα σύμφωνα συμβίωσης αποτελούσαν μόλις το 7,1% των ενώσεων. Το 2024, το ποσοστό αυτό εκτινάχθηκε στο 28,3%, την ώρα που οι θρησκευτικοί γάμοι υποχώρησαν στο 38,5% και οι πολιτικοί στο 33,2%. Κατά την κ. Δαρσακλή, αυτή η τάση δεν απειλεί τον θεσμό, αλλά τον εκσυγχρονίζει.
Οι «πρωταθλητές» των διαζυγίων: Ποιοι και πού χωρίζουν περισσότερο
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 σημειώθηκαν 42,4 διαζύγια ανά 100 γάμους. Η «επικίνδυνη» ηλικιακή ζώνη εντοπίζεται μεταξύ 40-49 ετών, με τα περισσότερα ζευγάρια (65%) να τερματίζουν τη σχέση τους μετά τη συμπλήρωση της πρώτης δεκαετίας.
Στον χάρτη των χωρισμών, τα Ιωάννινα αναδεικνύονται σε απόλυτο πρωταγωνιστή με αύξηση 136% στα διαζύγια μέσα σε μια δεκαετία, ακολουθούμενα από τη Ρόδο (122%) και τη Λάρισα (62%). Το 2025, το ποσοστό των διαζυγίων επί των συνολικών ενώσεων στα Ιωάννινα άγγιξε το 40%, το υψηλότερο στη χώρα.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 σημειώθηκαν 42,4 διαζύγια ανά 100 γάμους. Η «επικίνδυνη» ηλικιακή ζώνη εντοπίζεται μεταξύ 40-49 ετών, με τα περισσότερα ζευγάρια (65%) να τερματίζουν τη σχέση τους μετά τη συμπλήρωση της πρώτης δεκαετίας.
Στον χάρτη των χωρισμών, τα Ιωάννινα αναδεικνύονται σε απόλυτο πρωταγωνιστή με αύξηση 136% στα διαζύγια μέσα σε μια δεκαετία, ακολουθούμενα από τη Ρόδο (122%) και τη Λάρισα (62%). Το 2025, το ποσοστό των διαζυγίων επί των συνολικών ενώσεων στα Ιωάννινα άγγιξε το 40%, το υψηλότερο στη χώρα.
Νέο Οικογενειακό Δίκαιο
Η δικηγόρος Όλγα Ντόβα, μιλώντας στο Dnews, εξηγεί πως η διαδικασία έχει πλέον απλοποιηθεί δραστικά. «Με το νόμο του 2021 που άλλαξε το οικογενειακό δίκαιο και απλούστευσε τη διαδικασία του συναινετικού διαζυγίου, έχουν επιταχυνθεί οι διαδικασίες. Ένα διαζύγιο δεν είναι πλέον χρονοβόρο ούτε ψυχοφθόρο, είναι μία διαδικασία που γίνεται εξωδικαστικά σε συμβολαιογράφο, στην οποία προσέρχονται τα δύο μέλη ο καθένας με έναν πληρεξούσιο δικηγόρο και ολοκληρώνεται μέσα σε 10 μέρες».
Το 82,4% των διαζυγίων το 2024 ήταν συναινετικά. Η κ. Ντόβα τονίζει τη σημασία της ωριμότητας, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά: «Η διαδικασία επιτρέπει στους γονείς, να δομήσουν ένα συμφωνητικό και να αποφασίσουν οι ίδιοι για τα παιδιά τους, αντί να αποφασίσει για αυτούς ο πρόεδρος του δικαστηρίου». Παράλληλα, σημειώνει πως «έχει αυξηθεί ο αριθμός των γυναικών που πλέον παίρνουν την πρωτοβουλία για το διαζύγιο», καθώς η οικονομική ανεξαρτησία τους λειτουργεί ως καταλύτης.
Όσον αφορά την επιμέλεια, η κ. Ντόβα επισημαίνει ότι «πλέον μιλάμε για συνεπιμέλεια, η οποία είτε είναι λειτουργική, δηλαδή έχουν και οι δύο σύζυγοι δικαίωμα συναπόφασης στα ζητήματα εκπαίδευσης, υγείας, επιλογής σχολείου, τόπου διαμονής κλπ ή μιλάμε για μία συνεπιμέλεια με χρονικό καταμερισμό».
Το τραύμα στα παιδιά και η προοπτική της συμφιλίωσης
Η κ. Δαρσακλή αποσαφηνίζει πως «το διαζύγιο δεν είναι από μόνο του ο βασικός παράγοντας που προκαλεί τραύμα στα παιδιά. Πολύ πιο σημαντικός είναι ο βαθμός σύγκρουσης μεταξύ των γονέων πριν και μετά τον χωρισμό». Υποστηρίζει δε ότι «σε ορισμένες περιπτώσεις ένα διαζύγιο μπορεί να αποφευχθεί», αν και «η διατήρηση ενός γάμου δεν αποτελεί πάντα το πιο υγιές αποτέλεσμα».
Καταλήγοντας, ο γάμος στην αυγή του 2026 παραμένει ένα πεδίο αντιφάσεων. Παραμένει δημοφιλής, αλλά στηρίζεται πλέον στην ελευθερία της επιλογής και όχι στην κοινωνική καταπίεση. Ίσως η απάντηση να κρύβεται ακόμα στα λόγια του Αριστοφάνη: ο άνθρωπος δεν σταματά ποτέ να αποζητά το «άλλο του μισό», και αυτή η αέναη αναζήτηση είναι που κάνει τον θεσμό –με όλες του τις μεταλλάξεις– να επιβιώνει.
Η δικηγόρος Όλγα Ντόβα, μιλώντας στο Dnews, εξηγεί πως η διαδικασία έχει πλέον απλοποιηθεί δραστικά. «Με το νόμο του 2021 που άλλαξε το οικογενειακό δίκαιο και απλούστευσε τη διαδικασία του συναινετικού διαζυγίου, έχουν επιταχυνθεί οι διαδικασίες. Ένα διαζύγιο δεν είναι πλέον χρονοβόρο ούτε ψυχοφθόρο, είναι μία διαδικασία που γίνεται εξωδικαστικά σε συμβολαιογράφο, στην οποία προσέρχονται τα δύο μέλη ο καθένας με έναν πληρεξούσιο δικηγόρο και ολοκληρώνεται μέσα σε 10 μέρες».
Το 82,4% των διαζυγίων το 2024 ήταν συναινετικά. Η κ. Ντόβα τονίζει τη σημασία της ωριμότητας, ειδικά όταν υπάρχουν παιδιά: «Η διαδικασία επιτρέπει στους γονείς, να δομήσουν ένα συμφωνητικό και να αποφασίσουν οι ίδιοι για τα παιδιά τους, αντί να αποφασίσει για αυτούς ο πρόεδρος του δικαστηρίου». Παράλληλα, σημειώνει πως «έχει αυξηθεί ο αριθμός των γυναικών που πλέον παίρνουν την πρωτοβουλία για το διαζύγιο», καθώς η οικονομική ανεξαρτησία τους λειτουργεί ως καταλύτης.
Όσον αφορά την επιμέλεια, η κ. Ντόβα επισημαίνει ότι «πλέον μιλάμε για συνεπιμέλεια, η οποία είτε είναι λειτουργική, δηλαδή έχουν και οι δύο σύζυγοι δικαίωμα συναπόφασης στα ζητήματα εκπαίδευσης, υγείας, επιλογής σχολείου, τόπου διαμονής κλπ ή μιλάμε για μία συνεπιμέλεια με χρονικό καταμερισμό».
Το τραύμα στα παιδιά και η προοπτική της συμφιλίωσης
Η κ. Δαρσακλή αποσαφηνίζει πως «το διαζύγιο δεν είναι από μόνο του ο βασικός παράγοντας που προκαλεί τραύμα στα παιδιά. Πολύ πιο σημαντικός είναι ο βαθμός σύγκρουσης μεταξύ των γονέων πριν και μετά τον χωρισμό». Υποστηρίζει δε ότι «σε ορισμένες περιπτώσεις ένα διαζύγιο μπορεί να αποφευχθεί», αν και «η διατήρηση ενός γάμου δεν αποτελεί πάντα το πιο υγιές αποτέλεσμα».
Καταλήγοντας, ο γάμος στην αυγή του 2026 παραμένει ένα πεδίο αντιφάσεων. Παραμένει δημοφιλής, αλλά στηρίζεται πλέον στην ελευθερία της επιλογής και όχι στην κοινωνική καταπίεση. Ίσως η απάντηση να κρύβεται ακόμα στα λόγια του Αριστοφάνη: ο άνθρωπος δεν σταματά ποτέ να αποζητά το «άλλο του μισό», και αυτή η αέναη αναζήτηση είναι που κάνει τον θεσμό –με όλες του τις μεταλλάξεις– να επιβιώνει.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Οι απόψεις των διαχειριστών μπορεί να μην συμπίπτουν με τα άρθρα.
Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του χωρίς να τις υιοθετούμε.
Κακόβουλα σχόλια αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
Η ευθύνη των σχολίων βαρύνει νομικά τους σχολιαστές και η ταυτότητα τους είναι γνωστή μόνο στην Google.
Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
Ενδιαφέροντα σχόλια σε όλα τα μέσα μας μπορεί να γίνουν αναρτήσεις.
Περισσότερα στους όρους χρήσης.