Ελαιοκομική περίοδος στη Ρόδο: Στα ύψη μεροκάματα και κόστη, στα… τάρταρα η τιμή του ελαιολάδου!

Πότε θα λειτουργήσουν τα ελαιοτριβεία


Μπορεί να ολοκληρώθηκε επίσημα το πρόγραμμα δακοκτονίας με δολωματικούς ψεκασμούς στο νησί και η Διεύθυνση Πρωτογενούς Τομέα Δωδεκανήσου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου να κήρυξε επισήμως την έναρξη της ελαιοκομικής περιόδου νωρίτερα από ποτέ στις 30 Οκτωβρίου 2026, ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι ξεκίνησε η λειτουργία των ελαιοτριβείων στη Ρόδο.

Σύμφωνα με πληροφορίες του lindosnews.gr, σε ό,τι αφορά ειδικότερα στη Νότια Ρόδο, τα ιδιωτικά ελαιοτριβεία ή εκείνα που ανήκουν σε αγροτικούς συνεταιρισμούς, προγραμματίζουν την έναρξη των εργασιών τους γύρω στις 10 με 12 Νοεμβρίου, όπως για παράδειγμα σε Αρχάγγελο, Μαλώνα, Μονόλιθο και Έμπωνα.

Αφ’ ενός μεν γιατί χρειάζονται εργατικά χέρια και αρκετοί μόλις ολοκλήρωσαν την εργασία τους ως εποχικοί στα ξενοδοχεία και τις τουριστικές επιχειρήσεις και αφ’ ετέρου για τον ίδιο λόγο δεν έχει ξεκινήσει ακόμη το μάζεμα των ελιών από τους ελαιοπαραγωγούς.

Ως γνωστόν οι τελευταίοι στρέφονται στην πλειοψηφία τους ευκαιριακά σε αυτή την ενασχόληση, ειδικά αν δεν είναι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, είτε γιατί έχουν κάποιο χωράφι ή χωράφια στο χωριό που βρήκαν από τους προγόνους τους ή τα δημιούργησαν οι ίδιοι, αν πρόκειται για μεγαλύτερης ηλικίας.

Δυσοίωνο το μέλλον του κλάδου

Παρόλα αυτά το μέλλον του κλάδου παρουσιάζεται εξαιρετικά δυσοίωνο. Η κυριότερη αιτία αφορά το γεγονός πως πλέον έχει εγκαταλειφθεί η οργανωμένη παραγωγή ελαιολάδου στο νησί μας, καθώς οι νεότερες γενιές έχουν στραφεί σε άλλα επαγγέλματα όπως ο τουρισμός και τα ξενοδοχεία, ενώ παράλληλα αρκετές οικογένειες έχουν μετακομίσει στην πόλη για καλύτερες συνθήκες ζωής.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, ακόμη και στην περίπτωση που έχουν τον απαραίτητο χρόνο να ασχοληθούν αυτή την περίοδο με την συγκομιδή της ελιάς, να καθίσταται ασύμφορη για μια σειρά από λόγους που θα αναλυθούν παρακάτω.

Μερικοί από αυτούς για παράδειγμα είναι το υψηλό κόστος καλλιέργειας και παραγωγής, η έλλειψη εργατικών χεριών, τα υψηλά μεροκάματα εφόσον βρεθούν εργαζόμενοι, η τιμή του ελαιολάδου που φέτος κατρακυλά και πάλι σε χαμηλά επίπεδα διεθνώς μετά από 2-3 χρονιές με ανοδική πορεία κ.α.

Γνώστες του αντικειμένου μάλιστα εκτιμούν ότι ακόμη και από φέτος μπορεί να υπάρξει το φαινόμενο που εμφανίστηκε σε μικρότερο βαθμό τα προηγούμενα χρόνια, αρκετοί να μην μπουν καν στη διαδικασία να μαζέψουν τις ελιές τους.

Μεροκάματα και κόστη στα ύψη

Με βάση το ρεπορτάζ του lindosnews.gr οι εργάτες γης ζητούν όπως και πέρσι ποσά που κυμαίνονται στα 70-80 ευρώ την ημέρα, με συνέπεια να είναι απαγορευτικά τα συγκεκριμένα νούμερα, δεδομένου ότι δεν μπορούν να αποσβεστούν από την πώληση του λαδιού.

Συνήθως αυτά τα χρήματα μπορούν να τα λάβουν ως μεροκάματα στον κατασκευαστικό τομέα, αφού τον χειμώνα γίνονται κυρίως είτε ανακαινίσεις σε ξενοδοχειακές μονάδες και καταλύματα, είτε σε λιγότερες περιπτώσεις χτίζονται νέες οικοδομές.

Ασφαλώς αυτά τα χρήματα καταβάλλονται σε «μαύρα» στους εργάτες γης, καθώς λαμβάνουν το πενιχρό επίδομα ανεργίας και προφανώς δεν τους συμφέρει να ασφαλιστούν, χάνοντας το συγκεκριμένο στήριγμα από το κράτος.

Το ίδιο ισχύει και για τους παραγωγούς, ιδιαίτερα από την στιγμή που το λεγόμενο εργόσημο καταργήθηκε στην ουσία στον αγροτικό τομέα και έχει εξισωθεί με τις απολαβές ενός οποιουδήποτε άλλου υπαλλήλου εργάζεται και ασφαλίζεται στον ΕΦΚΑ.

Η επιλογή εξάλλου να έρθουν εργάτες από τρίτες χώρες όπως συμβαίνει στον τουρισμό με την έκδοση visa είναι εξίσου δαπανηρή. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να καλυφθούν και τα έξοδα για την έκδοσή της, σίτιση, διαμονή κλπ.

Ασφαλώς όμως αυτή την επιλογή την έχουν μόνο οι κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, αλλά και αυτοί λιγοστεύουν σταδιακά. Το πορτοφόλι τους επιπροσθέτως δεν σηκώνει τέτοιες δαπάνες, καθώς δεν υπάρχει τόσο μεγάλη και μαζική παραγωγή για να απορροφήσουν αυτά τα κόστη.

Επιπλέον στα παραπάνω θα πρέπει να προσμετρηθούν για όλους τους παραγωγούς, τα εργαλεία για την συγκομιδή (σ.σ. γεννήτριες, ελαιοραβδιστικά, δίχτυα), τα καύσιμα που επίσης έχουν εκτοξευθεί, τα έξοδα μεταφοράς και το κόστος παραγωγής ελαιολάδου.

Κατρακυλά η τιμή ελαιολάδου διεθνώς

Η αναμενόμενη αύξηση των ποσοτήτων ελαιολάδου φέτος, μετά από 2-3 «κακές» χρονιές, δημιουργεί μεγάλη επάρκεια αποθεμάτων και ως εκ τούτου μειώνεται η ζήτηση, κάτι που οδηγεί και στην πτώση της τιμής του παραγωγού.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις η τιμή που αγοράζουν οι έμποροι στη χονδρική, θα μειωθεί ακόμη και κάτω από τα 3 ευρώ το λίτρο, καθώς υπάρχουν αποθέματα στα ελαιοτριβεία της Ρόδου και της υπόλοιπης Ελλάδας από πέρσι, ενώ το ίδιο συμβαίνει σε χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Αντίθετα, τοπικά στόχος είναι να υπάρξει συγκράτηση της τιμής γύρω στα 3,5 - 4 ευρώ το λίτρο στο χύμα ελαιόλαδο, που πωλείται στον λεγόμενο γκαζοτενεκέ, λόγω της μικρότερης αγοράς που υπάρχει στο νησί και της σταθερά αυξημένης ζήτησης.

Συν τοις άλλοις οι καταναλωτές αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για αυθεντικό λάδι, το οποίο δεν έχει επεξεργαστεί και αποτελεί τον πράσινο πλούτο της ροδίτικης γης με μεγάλη διατροφική αξία.

Για να γίνει πάντως αντιληπτό το πρόβλημα, οι γνώστες της αγοράς αναφέρουν ότι η τιμή λίτρου θα έπρεπε να είναι γύρω στα 5 ευρώ, ώστε να καλύπτονται τα έξοδα και να μένει και κάποιο κέρδος, κάνοντας βιώσιμη την συγκεκριμένη ενασχόληση.

«Σε πέντε χρόνια τα μισά ελαιοτριβεία στη Ρόδο θα έχουν κλείσει»

Πηγή που γνωρίζει άριστα την κατάσταση στο νησί σημείωσε μιλώντας στο lindosnews.gr ότι τα πράγματα είναι ιδιαίτερα απαισιόδοξα και πως «σε πέντε περίπου χρόνια τα μισά ελαιοτριβεία της Ρόδου θα έχουν κλείσει».

Είναι χαρακτηριστικό ότι φέτος για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά δεν θα λειτουργήσει το ελαιοτριβείο της Σορωνής.

Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα ελαιοτριβεία πήραν την απόφαση από τις προηγούμενες χρονιές να μην κρατούν το λεγόμενο δικαίωμα σε λάδι, αναγκάζοντας τον παραγωγό να πληρώνει εξολοκλήρου το κόστος για το σύνολο της παραγόμενης ποσότητας, αυξάνοντας παράλληλα και τα πληρωτέα τέλη για την ελαιοποίηση του καρπού.

Το «εφιαλτικό» σενάριο για τα επόμενα χρόνια θέλει ακόμη περισσότερους να εγκαταλείπουν την παραγωγή η οποία χρόνο με τον χρόνο καθίσταται ακριβότερη και ασύμφορη και ως εκ τούτου θα μειωθεί αντίστοιχα και η δουλειά για τα ελαιοτριβεία, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Για τον λόγο αυτό είναι χαρακτηριστικό ότι αρκετά από τα ελαιοτριβεία της Ρόδου, σκέφτονται ήδη από φέτος να θέσουν αυστηρούς όρους ως προς την συγκομιδή της ελιάς, ώστε να στραφούν από την ποσότητα στην ποιότητα του παραγόμενου ελαιολάδου.

Έτσι θα μπορέσουν να προσεγγίσουν ακριβότερες αγορές, διαθέτοντας ποιοτικότερο λάδι, όπως παρθένο ή έξτρα παρθένο, εξασφαλίζοντας καλύτερες τιμές. Με αυτό το τρόπο θα βοηθήσουν μακροπρόθεσμα και τους παραγωγούς των οποίων τις ποσότητες κρατούν στα ελαιοτριβεία τους, αλλά αυτή την στιγμή παραμένουν αδιάθετες από προηγούμενες χρονιές.

Είναι ενδεικτικό ότι για το κλασικό ελαιόλαδο δεν υπάρχουν πια πολλοί ενδιαφερόμενοι έμποροι, αφού και εκείνοι με την σειρά τους δεν μπορούν να διαπραγματευτούν το προϊόν που έχουν στα χέρια τους σε καλύτερες τιμές.

Μάλιστα κάποιοι από τους ιδιοκτήτες ή διαχειριστές ελαιοτριβείων έλεγαν μιλώντας στο lindosnews.gr ότι φέτος δεν θα δέχονται καρπό ο οποίος έχει μαζευτεί από κάτω, καθώς μειώνει σημαντικά την ποιότητα του αποστάγματος της ελιάς. Το ίδιο ισχύει και με τον καρπό ο οποίος είναι αποθηκευμένος σε τσουβάλια για ημέρες, χωρίς να παίρνουν αέρα, καθώς όταν φτάνουν στο ελαιοτριβείο έχουν ήδη ξεκινήσει να σαπίζουν ή μυρίζουν.

Αναμένεται δε μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου να δεχθούν μεγάλη πίεση και όγκο δουλειάς, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος αν ξαναχτυπήσει το νησί η κακοκαιρία όλος ο καρπός να βρεθεί στο χώμα, ενώ μετά τα μέσα του επόμενου μήνα εκτιμάται ότι θα εμφανιστεί έντονα στις ελιές ο δάκος και το γλοιοσπόριο.

Η «αθόρυβη βόμβα» με το πυρηνελαιουργείο

Ένα εξίσου σημαντικό και χρόνιο πρόβλημα αποτελεί το μοναδικό πυρηνελαιουργείο στο νησί, το οποίο έχει αλλάξει ένοικους αρκετές φορές, χωρίς όμως να μπορέσει να βγάλει τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις ή να αξιοποιηθεί με τον τρόπο που πρέπει.

Δεν θα μπορέσει συνεπώς να λειτουργήσει κανονικά φέτος, ενώ παρόμοια ήταν η κατάσταση και πέρσι. Υπενθυμίζεται ότι το ίδιο είχε συμβεί και πριν από μερικά χρόνια, μετά την έναρξη της ελαιοκομικής περιόδου, γι’ αυτό και περισσότερα από τα διφασικά ελαιοτριβεία είχαν κατεβάσει ρολά, προκαλώντας αρκετά προβλήματα στην αλυσίδα της συγκομιδής και ελαιοποίησης της ελιάς.

Γι’ αυτό και αποτελεί στοίχημα το τι θα συμβεί φέτος. Το πυρηνελαιουργείο σύμφωνα με πληροφορίες του lindosnews.gr θα δέχεται σιωπηρά τις ποσότητες του ελαιοπυρήνα και θα τις αποθηκεύει στις εγκαταστάσεις του, καθώς ιδιαίτερα ο «χυλός» από τα διφασικά δεν μπορεί να εναποτίθενται οπουδήποτε, μιας και προκαλεί μόλυνση στο περιβάλλον.

Αντίθετα τα στέρεα απόβλητα που προκύπτουν από τα τριφασικά ελαιοτριβεία, μπορούν να αποθηκευτούν προσωρινά κοντά στο ελαιοτριβείο και να σταλούν αργότερα στο πυρηνελαιουργείο.

Σε κάθε περίπτωση είναι άγνωστο τι όγκος μπορεί να αποθηκευτεί χωρίς να επεξεργάζεται και δίχως να «φρακάρει» το σύστημα, ενώ κάτι που έχει αλλάξει από πέρσι είναι και το γεγονός ότι τα ελαιοτριβεία πληρώνουν από το ταμείο τους τα βυτία ή φορτηγά για την μεταφορά των αποβλήτων στο πυρηνελαιουργείο, επιβαρύνοντας επιπλέον τα κόστη στην αλυσίδα παραγωγής.

Μέχρι πρότινος αυτά πληρώνονταν από την ίδια την επιχείρηση σε αντάλλαγμα για την (δωρεάν) παραχώρηση της πυρήνας.

Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν εντούτοις ότι καταβάλλεται μια προσπάθεια αντί να δημιουργείται πυρηνέλαιο, το οποίο έχει εξαιρετικά χαμηλή τιμή (κάτω από 0,80 ευρώ το λίτρο), να γίνεται αποξήρανση και να πωλείται ως καύσιμη ύλη, για λέβητες οι οποίοι καίνε πυρηνόξυλο. Με αυτό τον τρόπο ίσως καταφέρει να γίνει βιώσιμο το μοναδικό πυρηνελαιουργείο της Ρόδου, υπό την προϋπόθεση και της εξασφάλισης των απαραίτητων αδειοδοτήσεων, καλύπτοντας τις ανάγκες του νησιού.

Κάπου πρέπει να πηγαίνουν άλλωστε και τα απόβλητα, βοηθώντας στην ομαλή λειτουργεία των ελαιοτριβείων.

Το κόστος τυποποίησης

Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί έντονα τους παραγωγούς είναι και η τυποποίηση. Αν και υπάρχουν συσκευαστήρια στο νησί, το ενδιαφέρον είναι μάλλον χαμηλό.

Υπάρχει ένα αρκετά σημαντικό κόστος που θα πρέπει να επιβαρυνθεί ο παραγωγός, όπως το να σταλεί το λάδι για χημική ανάλυση και να πάρει τις ανάλογες πιστοποιήσεις, που μπορεί να αγγίζει ακόμη και τα 300 – 400 ευρώ.

Σε ό,τι έχει να κάνει με την τυποποίηση το κόστος ανά μπουκάλι κυμαίνεται σε 1 – 1,20 ευρώ.

Από εκεί και πέρα ασφαλώς θα πρέπει να εξασφαλιστεί η απορρόφηση του προϊόντος, πράγμα επίσης δύσκολο για έναν μικρομεσαίο παραγωγό, ιδιαίτερα για κάποιον που δεν είναι επαγγελματίας και δεν μπορεί να πουλήσει με τα νόμιμα παραστατικά.

Πόσω μάλλον όταν από του χρόνου με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυξάνονται και οι γραφειοκρατικές απαιτήσεις. Πιο συγκεκριμένα από το 2027 θα πρέπει κάθε ελαιοπαραγωγός που έχει ελαιώνες με πάνω από 21 δέντρα να τα δηλώνει εκδίδοντας παράλληλα και το αντίστοιχο ελαιοκομικό μητρώο, όπου θα καταγράφει αναλυτικά το «ιστορικό» κάθε δέντρου και τις εργασίες που γίνονται.

Ήδη από φέτος οι αγρότες που διαθέτουν συναφείς ΚΑΔ με την ελαιοπαραγωγή θα πρέπει να εκδίδουν δελτία αποστολής από το χωράφι προς το ελαιοτριβείο κλπ.

Εν κατακλείδι λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η συγκομιδή της ελιάς και η μαζική παραγωγή ελαιολάδου φαίνεται πως σταδιακά αργοπεθαίνει στο νησί της Ρόδου…

lindosnews