Η διεθνής πραγματικότητα αλλάζει με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες
Γράφει ο Μιχάλης Χουρδάκης
Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, εκπρόσωπος Τύπου Κινήματος Δημοκρατίας
Ο κόσμος εισέρχεται σε μία περίοδο ανοιχτής αναθεώρησης ισορροπιών. Η διεθνής πραγματικότητα αλλάζει με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες. Οι συζητήσεις στο πρόσφατο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός επιβεβαίωσαν αυτό που πλέον γίνεται ορατό σε όλους: Το διεθνές σύστημα μετακινείται βίαια προς τη λογική της «ωμής ισχύος».
Οι κανόνες που θεμελίωσαν τη μεταπολεμική τάξη μετά το 1945 και οι βεβαιότητες που οικοδομήθηκαν μετά το 1990 υποχωρούν, ενώ η διαφαινόμενη ρήξη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) παύει να είναι θεωρητικό σενάριο και μετατρέπεται σε καθημερινή πραγματικότητα.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι δημόσιες αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ στη Γροιλανδία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως γραφικό επεισόδιο. Είναι σαφής προειδοποίηση.
Όταν ακόμη και ευρωπαϊκό έδαφος τίθεται υπό διαπραγμάτευση από σύμμαχο χώρα, γίνεται ξεκάθαρο ότι η εποχή των «αυτονόητων εγγυήσεων» έχει λήξει. Και σε έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες γίνονται ολοένα και πιο συναλλακτικές, η σιωπή ή η αμηχανία δεν συνιστούν ουδετερότητα· συνιστούν στρατηγικό κενό.
Μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική «ζούγκλα», η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί ως παθητικός αποδέκτης εξελίξεων. Και όμως, η μέχρι σήμερα κυβερνητική προσέγγιση επιμένει να μας παρουσιάζει ως «προβλέψιμο» και «δεδομένο» εταίρο. Η ιστορία, όμως, διδάσκει ότι οι δεδομένοι σύμμαχοι σπάνια εισπράττουν σεβασμό και συχνότερα αντιμετωπίζονται ως διαχειρίσιμο κόστος.
Το είδαμε αυτό με τον πιο απτό τρόπο στην Κάσο, τον Ιούλιο του 2024. Όταν ιταλικό ερευνητικό πλοίο παρεμποδίζεται εντός οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ και η έρευνα ολοκληρώνεται μόνο αφού η Άγκυρα ισχυριστεί ότι παρείχε «άδεια», δεν έχουμε «ήρεμα νερά».
Έχουμε σταδιακή παράδοση κυριαρχίας. Η Τουρκία δεν κινείται αποσπασματικά. Εργαλειοποιεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως συνεκτικό στρατηγικό δόγμα και συνομιλεί με όλους ως ισότιμος παίκτης, όχι γιατί έχει δίκιο, αλλά γιατί έχει στρατηγική και επιμένει σε αυτήν.
Η Ελλάδα, αντίθετα, συχνά περιορίζεται σε διακηρύξεις προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο. Όμως το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί ερήμην ισχύος, συνέπειας και πολιτικής βούλησης. Όταν επικαλείται επιλεκτικά, υπονομεύεται η ίδια η αξιοπιστία εκείνου που το επικαλείται.
Το ίδιο έλλειμμα στρατηγικής αποτυπώνεται και στην ΕΕ, η οποία αδυνατεί να λειτουργήσει ως ενιαίος δρων, αφήνοντας χώρες πρώτης γραμμής -όπως η Ελλάδα- εκτεθειμένες σε αναθεωρητικές πιέσεις.
Το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: Αν δεν μπορούμε να προστατεύσουμε την πόντιση ενός ενεργειακού καλωδίου σε οριοθετημένη ΑΟΖ, πώς θα πείσουμε ότι μπορούμε να προστατεύσουμε την κυριαρχία μας στο Αιγαίο; Και πώς ζητούμε σεβασμό, όταν αποφεύγουμε να ασκήσουμε πλήρως τα δικαιώματά μας φοβούμενοι το πολιτικό κόστος;
Σε μεγάλες κρίσεις δεν χωρούν μικρές ηγεσίες. Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται σε non-papers, μυστική διπλωματία και διαχείριση εντυπώσεων. Απαιτεί στρατηγικό σχέδιο, θεσμική διαφάνεια και καθαρό εθνικό προσανατολισμό. Και αυτό υπογράμμισα κατά τις τοποθετήσεις μου στην συζήτηση της επερώτησης προς τον υπ. Εξωτερικών στις 16 Ιανουαρίου 2026.
Ως θεσμική αντιπολίτευση, καταθέτουμε ένα συνεκτικό πλαίσιο εθνικής ευθύνης.
Ζητάμε άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε όλη την επικράτεια. Επαναφορά του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος με την Κύπρο. Ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο σε κάθε κρίσιμη απόφαση εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Και ακύρωση του επικίνδυνου «μινιμαλισμού» των 6 μιλίων, που λειτουργεί ως κερκόπορτα για την απώλεια του Αιγαίου.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τους «δεδομένους». Θυμίζει, όμως, ότι η Ελλάδα μεγαλούργησε όταν δεν φοβήθηκε το κόστος της στάσης της. Ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1987 δεν ζήτησε άδεια για έρευνες. Ο Κώστας Καραμανλής στο Βουκουρέστι δεν δίστασε να πει «όχι».
Σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια, η Ελλάδα οφείλει να είναι ισότιμος δρών, και όχι πρόθυμος παρατηρητής. Η προάσπιση της πατρίδας δεν γίνεται με ευχές και σιωπές. Απαιτεί όρους ισχύος, αξιοπρέπειας και αλήθειας.
Γράφει ο Μιχάλης Χουρδάκης
Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, εκπρόσωπος Τύπου Κινήματος Δημοκρατίας
Ο κόσμος εισέρχεται σε μία περίοδο ανοιχτής αναθεώρησης ισορροπιών. Η διεθνής πραγματικότητα αλλάζει με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες. Οι συζητήσεις στο πρόσφατο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός επιβεβαίωσαν αυτό που πλέον γίνεται ορατό σε όλους: Το διεθνές σύστημα μετακινείται βίαια προς τη λογική της «ωμής ισχύος».
Οι κανόνες που θεμελίωσαν τη μεταπολεμική τάξη μετά το 1945 και οι βεβαιότητες που οικοδομήθηκαν μετά το 1990 υποχωρούν, ενώ η διαφαινόμενη ρήξη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) παύει να είναι θεωρητικό σενάριο και μετατρέπεται σε καθημερινή πραγματικότητα.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι δημόσιες αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ στη Γροιλανδία δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως γραφικό επεισόδιο. Είναι σαφής προειδοποίηση.
Όταν ακόμη και ευρωπαϊκό έδαφος τίθεται υπό διαπραγμάτευση από σύμμαχο χώρα, γίνεται ξεκάθαρο ότι η εποχή των «αυτονόητων εγγυήσεων» έχει λήξει. Και σε έναν κόσμο όπου οι συμμαχίες γίνονται ολοένα και πιο συναλλακτικές, η σιωπή ή η αμηχανία δεν συνιστούν ουδετερότητα· συνιστούν στρατηγικό κενό.
Μέσα σε αυτή τη γεωπολιτική «ζούγκλα», η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να λειτουργεί ως παθητικός αποδέκτης εξελίξεων. Και όμως, η μέχρι σήμερα κυβερνητική προσέγγιση επιμένει να μας παρουσιάζει ως «προβλέψιμο» και «δεδομένο» εταίρο. Η ιστορία, όμως, διδάσκει ότι οι δεδομένοι σύμμαχοι σπάνια εισπράττουν σεβασμό και συχνότερα αντιμετωπίζονται ως διαχειρίσιμο κόστος.
Το είδαμε αυτό με τον πιο απτό τρόπο στην Κάσο, τον Ιούλιο του 2024. Όταν ιταλικό ερευνητικό πλοίο παρεμποδίζεται εντός οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ και η έρευνα ολοκληρώνεται μόνο αφού η Άγκυρα ισχυριστεί ότι παρείχε «άδεια», δεν έχουμε «ήρεμα νερά».
Έχουμε σταδιακή παράδοση κυριαρχίας. Η Τουρκία δεν κινείται αποσπασματικά. Εργαλειοποιεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως συνεκτικό στρατηγικό δόγμα και συνομιλεί με όλους ως ισότιμος παίκτης, όχι γιατί έχει δίκιο, αλλά γιατί έχει στρατηγική και επιμένει σε αυτήν.
Η Ελλάδα, αντίθετα, συχνά περιορίζεται σε διακηρύξεις προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο. Όμως το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί ερήμην ισχύος, συνέπειας και πολιτικής βούλησης. Όταν επικαλείται επιλεκτικά, υπονομεύεται η ίδια η αξιοπιστία εκείνου που το επικαλείται.
Το ίδιο έλλειμμα στρατηγικής αποτυπώνεται και στην ΕΕ, η οποία αδυνατεί να λειτουργήσει ως ενιαίος δρων, αφήνοντας χώρες πρώτης γραμμής -όπως η Ελλάδα- εκτεθειμένες σε αναθεωρητικές πιέσεις.
Το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: Αν δεν μπορούμε να προστατεύσουμε την πόντιση ενός ενεργειακού καλωδίου σε οριοθετημένη ΑΟΖ, πώς θα πείσουμε ότι μπορούμε να προστατεύσουμε την κυριαρχία μας στο Αιγαίο; Και πώς ζητούμε σεβασμό, όταν αποφεύγουμε να ασκήσουμε πλήρως τα δικαιώματά μας φοβούμενοι το πολιτικό κόστος;
Σε μεγάλες κρίσεις δεν χωρούν μικρές ηγεσίες. Η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να εξαντλείται σε non-papers, μυστική διπλωματία και διαχείριση εντυπώσεων. Απαιτεί στρατηγικό σχέδιο, θεσμική διαφάνεια και καθαρό εθνικό προσανατολισμό. Και αυτό υπογράμμισα κατά τις τοποθετήσεις μου στην συζήτηση της επερώτησης προς τον υπ. Εξωτερικών στις 16 Ιανουαρίου 2026.
Ως θεσμική αντιπολίτευση, καταθέτουμε ένα συνεκτικό πλαίσιο εθνικής ευθύνης.
Ζητάμε άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια σε όλη την επικράτεια. Επαναφορά του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος με την Κύπρο. Ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο σε κάθε κρίσιμη απόφαση εξωτερικής πολιτικής και άμυνας. Και ακύρωση του επικίνδυνου «μινιμαλισμού» των 6 μιλίων, που λειτουργεί ως κερκόπορτα για την απώλεια του Αιγαίου.
Η ιστορία δεν συγχωρεί τους «δεδομένους». Θυμίζει, όμως, ότι η Ελλάδα μεγαλούργησε όταν δεν φοβήθηκε το κόστος της στάσης της. Ο Ανδρέας Παπανδρέου το 1987 δεν ζήτησε άδεια για έρευνες. Ο Κώστας Καραμανλής στο Βουκουρέστι δεν δίστασε να πει «όχι».
Σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια, η Ελλάδα οφείλει να είναι ισότιμος δρών, και όχι πρόθυμος παρατηρητής. Η προάσπιση της πατρίδας δεν γίνεται με ευχές και σιωπές. Απαιτεί όρους ισχύος, αξιοπρέπειας και αλήθειας.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Οι απόψεις των διαχειριστών μπορεί να μην συμπίπτουν με τα άρθρα.
Ο καθένας έχει δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του χωρίς να τις υιοθετούμε.
Κακόβουλα σχόλια αφαιρούνται όπου εντοπίζονται.
Η ευθύνη των σχολίων βαρύνει νομικά τους σχολιαστές και η ταυτότητα τους είναι γνωστή μόνο στην Google.
Όποιος θίγεται μπορεί να επικοινωνεί στο email μας.
Ενδιαφέροντα σχόλια σε όλα τα μέσα μας μπορεί να γίνουν αναρτήσεις.
Περισσότερα στους όρους χρήσης.