Ρόδος στο επίκεντρο: Το MECCAM και η μάχη με τον λαγοκέφαλο

Από τις 4 έως τις 8 Μαΐου 2026, η Ρόδος φιλοξενεί μια σημαντική διεθνή συνάντηση αφιερωμένη στο μέλλον της αλιείας και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων στη Μεσόγειο, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου MECCAM (Mitigation of and Adaptation to Climate Change Impacts on Fisheries), που υλοποιείται μέσω του προγράμματος Horizon Europe.

Οι κύριες εργασίες θα πραγματοποιηθούν από τις 5 έως τις 7 Μαΐου στο ξενοδοχείο Mediterranean, με τη συμμετοχή επιστημόνων, ευρωπαϊκών οργανισμών, φορέων χάραξης πολιτικής και επαγγελματιών της αλιείας από όλη την Ευρώπη.

Ξεχωρίζει η ανοικτή εκδήλωση της Δευτέρας 4 Μαΐου (13:00–15:00), στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου, η οποία απευθύνεται σε επαγγελματίες αλιείς, φορείς του κλάδου, επιχειρήσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας και κάθε ενδιαφερόμενο πολίτη. Στόχος είναι η ενημέρωση, ο ουσιαστικός διάλογος και η ενεργή συμμετοχή στη διαμόρφωση λύσεων για τις σύγχρονες προκλήσεις της αλιείας.

Το MECCAM αποτελεί τετραετές ευρωπαϊκό έργο (2025–2029), με τη συμμετοχή 16 φορέων από 9 χώρες, γεφυρώνοντας την επιστημονική έρευνα με τις πραγματικές ανάγκες του κλάδου. Επιδιώκει την ανάπτυξη πρακτικών εργαλείων, όπως συστήματα υποστήριξης αποφάσεων, καινοτόμα αλιευτικά εργαλεία και ψηφιακές εφαρμογές, που θα βοηθήσουν τους αλιείς να προσαρμοστούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, ευθυγραμμίζεται με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, δίνοντας έμφαση στη συμμετοχή των ίδιων των αλιέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η μελέτη περίπτωσης του λαγοκέφαλου (Lagocephalus sceleratus), ενός εισβολικού και ιδιαίτερα τοξικού είδους που εξαπλώνεται ταχύτατα στις ελληνικές θάλασσες. Η παρουσία του προκαλεί σοβαρές ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, σημαντικές οικονομικές απώλειες και κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

Στο πλαίσιο του έργου, η προσέγγιση επικεντρώνεται όχι στην αξιοποίηση του είδους, αλλά στη διαμόρφωση μιας ρεαλιστικής και εφαρμόσιμης στρατηγικής διαχείρισης. Οι βασικοί άξονες περιλαμβάνουν τον μετριασμό των επιπτώσεων στην αλιεία, τη βελτίωση της επιλεκτικότητας των εργαλείων, την ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης και την ενίσχυση των διαχειριστικών πολιτικών.

Η ελληνική μελέτη υλοποιείται από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με επιστημονικό υπεύθυνο τον Αναπληρωτή Καθηγητή Στέφανο Καλογήρου. Στην ερευνητική ομάδα συμμετέχουν επίσης οι Αναπληρωτές Καθηγητές Άγγελος Λιοντάκης, Γιάννης Τσουλφάς και Φοίβος Αναστασιάδης, καθώς και ο Υποψήφιος Διδάκτορας Κιρμουτσέλης. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της ελληνικής μελέτης, ενώ η ομάδα συμβάλλει ενεργά και σε θεματικές ενότητες για τη βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας και τη διαχείριση των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

Το MECCAM αναπτύσσεται μέσα από έξι βασικές μελέτες περίπτωσης σε διαφορετικές θαλάσσιες περιοχές: Βορειοανατολικός Ατλαντικός, Βόρεια Θάλασσα, Κόλπος της Βισκαϊκής, Ισλανδία, Κύπρος και Ελλάδα. Η γεωγραφική αυτή ποικιλομορφία επιτρέπει την ανταλλαγή γνώσης και την ανάπτυξη κοινών, προσαρμοσμένων λύσεων.

Η επιλογή της Ρόδου ως τόπου διεξαγωγής αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η εξάπλωση ξενικών ειδών είναι ήδη έντονες. Η διοργάνωση αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ επιστημόνων και αλιέων και τη διαμόρφωση βιώσιμων προοπτικών για τον κλάδο.

Το βασικό μήνυμα του έργου είναι σαφές: η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή απαιτεί συνεργασία, επιστημονική γνώση και ενεργή συμμετοχή των άμεσα εμπλεκόμενων. Η περίπτωση του λαγοκέφαλου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι, με σωστή διαχείριση, μπορούν να περιοριστούν οι επιπτώσεις και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της ελληνικής αλιείας.