Σπάνια απόφαση στη Ρόδο: Το Εφετείο αναγνώρισε ιδιωτική κυριότητα σε δημόσιο ακίνητο

Πολίτης κέρδισε το Δημόσιο και αναγνωρίστηκε ιδιοκτήτρια ακινήτου στη Ρόδο

Μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση εξέδωσε το Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου, αναγνωρίζοντας σε πολίτη την κυριότητα ακινήτου στη Ρόδο, το οποίο εμφανιζόταν επί δεκαετίες στα κτηματολογικά βιβλία ως περιουσία του Ελληνικού Δημοσίου. Η απόφαση, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιουλίου 2026, ανέτρεψε την προηγούμενη κρίση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ρόδου και έκανε δεκτή την αγωγή της ιδιώτισσας. Το δικαστήριο έκρινε ότι απέκτησε την κυριότητα οικοπέδου 56,40 τετραγωνικών μέτρων μέσω έκτακτης χρησικτησίας, καθώς το κατείχε αδιάλειπτα και χωρίς νόμιμη ενόχληση επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες. Η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο νομικό ενδιαφέρον, επειδή τα δημόσια ακίνητα προστατεύονται κατά κανόνα από τη χρησικτησία. Εξαίρεση προβλέπεται από το άρθρο 4 του νόμου 3127/2003, υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Η διάταξη αφορά ακίνητα έως 2.000 τετραγωνικά μέτρα, τα οποία βρίσκονται εντός σχεδίου πόλεως ή σε οικισμούς που προϋπήρχαν του 1923 και βρίσκονταν στην αδιατάρακτη νομή ιδιώτη για τουλάχιστον 30 χρόνια έως τις 19 Μαρτίου 2003.

Στην προκειμένη περίπτωση, το επίδικο ακίνητο βρίσκεται στην περιοχή των μαρασιών του Αγίου Γεωργίου, εντός του σχεδίου πόλεως Ρόδου. Είχε περιέλθει στο Δημόσιο το 1950, μετά την ελληνοϊταλική σύμβαση για την περιουσία στα Δωδεκάνησα. Η πραγματική κατοχή του ακινήτου από ιδιώτες άρχισε το 1956, όταν όμορος ιδιοκτήτης το χρησιμοποιούσε ως ενιαίο χώρο με τη δική του περιουσία, αποθηκεύοντας καυσόξυλα και καλλιεργώντας φυτά και δέντρα. Το 1962 το μεταβίβασε άτυπα στη μητέρα της ενάγουσας, η οποία το αξιοποίησε ως αυλή και, το 1969, κατασκεύασε εκεί ισόγεια κατοικία 43 τετραγωνικών μέτρων.

Δύο χρόνια αργότερα το ακίνητο πέρασε με άτυπη γονική παροχή στην κόρη της. Από το 1971 και μετά, η ίδια κατοικούσε εκεί με την οικογένειά της, συντηρούσε την κατοικία και είχε τη χρήση του χώρου. Η ηλεκτροδότηση καταχωρίστηκε στο όνομά της από το 1973, ενώ σε μεταγενέστερο χρόνο εκμίσθωνε το ακίνητο, το δήλωνε στο Ε9 και κατέβαλλε τους σχετικούς φόρους και τέλη. Το Πρωτοδικείο είχε απορρίψει αρχικά την αγωγή, δεχόμενο τον ισχυρισμό του Δημοσίου ότι η ενάγουσα δεν βρισκόταν σε καλή πίστη όταν απέκτησε τη νομή του ακινήτου. Το Εφετείο, ωστόσο, έκρινε ότι ο ισχυρισμός αυτός δεν αποδείχθηκε. Κατά το δικαστήριο, το Δημόσιο έφερε το βάρος να αποδείξει ότι η ενάγουσα γνώριζε ή αγνοούσε από βαριά αμέλεια πως το ακίνητο ήταν καταχωρισμένο ως δημόσια περιουσία. Τέτοια στοιχεία δεν προσκομίστηκαν. Αντιθέτως, η πολυετής αδράνεια των κρατικών υπηρεσιών ενίσχυσε την πεποίθησή της ότι ήταν πραγματική ιδιοκτήτρια.

Για περισσότερα από 30 χρόνια δεν είχε εκδοθεί πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής, δεν είχε ασκηθεί εμπράγματη αγωγή, δεν είχε υποβληθεί μήνυση για παράνομη κατάληψη δημόσιου κτήματος και δεν είχε πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε υλική ενέργεια από την πλευρά του Δημοσίου. Παράλληλα, το κράτος εισέπραττε κανονικά φόρους και τέλη για το συγκεκριμένο ακίνητο. Το Εφετείο έκρινε τελικά ότι η νομή της ιδιώτισσας ήταν συνεχής, δημόσια και αδιατάρακτη από το 1971 έως και μετά την κρίσιμη ημερομηνία της 19ης Μαρτίου 2003. Ως εκ τούτου, πληρούνταν οι προϋποθέσεις του νόμου για την αναγνώριση της κυριότητάς της. Με την απόφασή του, το Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου εξαφάνισε την πρωτόδικη κρίση, αναγνώρισε την ενάγουσα ως αποκλειστική κυρία του οικοπέδου και διέταξε την επιστροφή του παραβόλου των 100 ευρώ. Παράλληλα, επέβαλε στο Ελληνικό Δημόσιο δικαστικά έξοδα συνολικού ύψους 300 ευρώ και για τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας.